Geleceğimizi tehdit eden temel sağlık sorunları olarak görülen koroner kalp hastalıklarının da, kanserlerin de vücuttaki “iltihaplanma” süreçleri ile yakın bir ilişkisi var. İltihaplanmanın yaşlanmayı hızlandırdığı, yalnızca yukarıdaki hastalıklardan değil romatizmal hastalıklardan obeziteye, bağışıklık problemlerinden, böbrek, karaciğer sorunlarına pek çok alanda sağlığı tehdit ettiği bilimsel bir gerçek.
İltihaplanmayı hızlandıran önemli problemlerden birinin de diş ve dişi çevreleyen dokuların iltihabi hastalıkları olduğu da bilinen bir ayıbımız, önemli bir eksiğimiz. Ama gelin görün ki diş sağlığı konusunda hepimizin pek de duyarlı olmadığı kesin. Çoğumuz diş sağlığımızı daha da önemlisi bir bütün olarak ağız sağlığımızı yeteri kadar ciddiye almıyoruz.
Oysa yetersiz ağız bakımı bireylerin hızlı yaşlanmasına ve iltihap ile ilişkili diyabet, koroner kalp hastalığı, kanser gibi rahatsızlıklara daha erken yaşlarda yakalanmasına yol açıyor. Ağız-diş sağlığının genel sağlığımızı koruma ve sürdürmede çok ama çok büyük bir önemi var. Bu konuda “iltihaplanma yaşlanmayı hızlandırır” başlıklı yazı üzerine beni bilgilendirme ihtiyacı duyan Diş hekimi Gökhan Yüksel’in yazdıklarını yandaki kutularda bulacaksanız. Beni ve sizleri bilgilendirdiği için Sayın Yüksel’e teşekkürler…
KALBİ TEHDİT EDİYOR
Amerikalı kardiyologlar ve dişeti rahatsızlığı uzmanları 2009 yılında bir araya gelerek kalp hastalığı işe dişeti rahatsızlıkları arasındaki ilişkileri incelediler. Bu inceleme sonucunda Amerika Periodontoloji Akademisi (AAP) ve Amerikan Kardiyoloji Dergisi (AJD)kalp hastalığı ile dişeti hastalıkları arasındaki ikilişkiler hakkında bir konsensüs yayınladı. Bu konsensüslere göre hastalıklardan birinin doğru yönetilmesi diğeri açısından riski azaltabiliyor.
Bu çalışmalardan hareketle hem kalp sağlığı hem de diş sağlığı uzmanlarına hasta yönetiminde kullanabilecekleri klinik tavsiyeler verildi. Bunlar arasında en dikkat çekici olanlar, bundan böyle kardiyologların artık hastalarının ağzını incelemelerinin istenmesi ile periodontologların hastalarına kalp sağlığına yönelik aile geçmişleri hakkında sorular sormalarının önerilmesi oldu.
ŞEKERİNİZ VARSA DAHA DİKKATLİ OLUN
Özellikle şeker ve kalp rahatsızlığı olanların düzenli olarak diş sağlığı kontrolü yaptırmaları gerekiyor. Diyabetik hastalarda dişeti periodontal hastalıkların yanı sıra mantar enfeksiyonları, çürük ve diş kayıpları, ağız kuruluğu ve ağızda yanma hissi de görülüyor. Kan şekerinin kontrol altında tutulamaması zaten var olan dişeti periodontal hastalığın şiddetini arttırarak kontrol edilmesini güçleştirebiliyor. Diş kaybı şeker hastalığının bilinen komplikasyonlarından biri olarak ortaya çıkabiliyor. Var olan periodontal hastalığın da şeker hastalığının kontrolünü güçleştirebileceğine dikkat çekiliyor. Şeker düzeyi iyi kontrol altında tutulan diyabet hastalarının periodontal tedavisi iseşeker hastalığı olmayan bireyler kadar rahat yapılabiliyor.
CİDDİ BİR SORUN: PERİODONTİTİS
Dişi çevreleyen dokuların iltihabı ve diş kemiğinin erimesine periodontal rahatsızlıklar adını veriyoruz. Bu rahatsızlıklar dişeti kanaması, ağızda koku ve dişlerde sallanma ile kendini belli ediyor. Genellikle 30’lu yaşların sonlarında dişler etrafında ilk kemik erimeleri başlayabiliyor. Bu süreç tedavi edilmediği zaman da diş kayıplarına yol açıyor.
Periodontitis tanısı konmadan çok önceleri dişeti kanamaları ile ilk belirtileri veren dişeti iltihabı tedavi edilmediğinde onlarca yıl ağızda süre giden iltihabi bir hastalık tablosu ortaya çıkıyor bu tür bir iltihabın koroner rahatsızlıklarda etkili olan ateron plaklarının oluşumuna katkıda bulunabileceği düşünülüyor.
ABD’de yürütülen çeşitli araştırmalar sonucunda şeker hastalarının dişeti rahatsızlıklarına yakalanma riskinin şeker hastası olmayanlara göre 4 kat daha fazla olduğu ispatlandığını siz de izlemişsinizdir. Koroner ve romatizmal hastalıkların dişeti rahatsızlıklarıyla ilişkisi de araştırılan konular arasında. Bu araştırmalara göre dişeti hastalıkları başta olmak üzere pek çok ağız ve diş sağlığı sorunu diyabet tarafından tetikleniyor.
NE YAPMALI?
Tüm bunlar ışığında diş hekimleri olarak tavsiyelerimizi sizin aracılığınızla duyurmaktan mutlu oluruz:
•Hangi yaşta olursa olsun tüm yurttaşlarımız yılda en az bir kez diş hekimi muayenesinden geçmeli. Diş hekimine gitmek için dişlerinin ağrımasını beklememeli.
•Biyolojik yaş hesaplarken sorulacak sorulara mutlaka “dişlerinizi fırçalıyor musunuz?” sorusu eklenmeli.
•Perodontitis rahatsızlığı olan hastalar sigara kullanıyorlarsa ya da ailelerinde kalp-damar rahatsızlığı hikâyesi varsa mutlaka koroner anlamda bir tıbbi değerlendirmeye teşvik edilmeli.
•Kalp-damar rahatsızlığı bulunan hastalarda dişeti rahatsızlığı belirtileri ya da diş kaybı varsa mutlaka bir periodontolojik değerlendirmeye yönlendirilmeli.
•Kalp-damar hastalarına periodontitis tanısı koyulduysa, kalp-damar sağlığı uzmanı ile periodontologlar irtibatlı çalışmalı.
PROF. DR. OSMAN MÜFTÜOĞLU
