Size iki önemli şeyi bir kez daha hatırlatmak istiyorum: Bir, kanser sorunu ürkütücü bir gelişme gösteriyor; İki, meyve ve sebzelerden zengin beslenenlerin bazı kanserlere yakalanma ihtimali azalıyor. Bu hatırlatmanın nedeni şu…
Kansere yakalananlar artıyor ve bu tehdit önümüzdeki günlerde daha da önemli hale gelecek gibi görünüyor. Çünkü kadar saklanırsa saklansın mevcut veriler kimyasal kanserojenler ve nükleer radyasyon tehlikesinin boyutlarının ciddi, hatta korkutucu olduğunu gösteriyor.
İşte bu nedenle de ikinci konu yani doğru beslenerek, kansere karşı güçlü bir korunma barajı oluşturma konusu çok ama çok önemli bir haline geliyor. Kısacası, “kanser-beslenme” ilişkisi fevkalade önemli.
Bilim insanları kanser vakalarının en az %30’unun beslenme yanlışlarından kaynaklandığını söylüyor. Yine aynı bilim insanları bize, sadece “akılcı beslenerek” kanserden en az %40 oranında korunmanın mümkün olabileceğini de hatırlatıyor. Bu iki bilginin anlamı şu: Yanlış, kirli, kanserojen dolu yiyeceklerle kansere yakalanmanız kolaylaşırken, akıllı ve süper besinlerle kanserden korunma olasılığınız yükselebiliyor. Özellikle de sebze ve meyve tüketimini azaltmanın kanserden korunmada önemli bir katkısı olduğu kesin.
NE YAPMALI?
Kanserden korunma barajını güçlendirebilen birçok meyve ve sebze var. Bunların çoğunu çarşıdan pazardan, marketten, manavdan iyi bir araştırma yaptığınızda kolayca ve de oldukça uygun fiyatlarla alabiliyorsunuz. Burada önemli olan “beslenmenizi çeşitlendirmek”, yani hep aynı şeyleri yemek yerine soframızı farklı yiyeceklerle zenginleştirmek olmalı. Yurtdışından ithal edilen, pahalı ve zor bulunan besinleri bir kenara bırakıp bildik, tanıdık, kesenize, ağız tadınıza uygunlarına odaklanmalısınız. Bir nokta daha var ki o da çok önemli: Kanserden korunma da tam tahılların da, yağlı tohumların, bakliyat grubu yiyeceklerinin de farklı hayvansal proteinlerin de faydaları olabiliyor ama bu işi özellikle meyve sebzelerin üstlendiği kesin. Bu nedenle günlük beslenme planlarınızda sebze ve meyvelere daha sık yer vermemiz lazım.
NE KADAR YEMELİ?
Sebzeleri ister atıştırmalık, çeşni, ister salata, ister sebze yemeği ya da zeytinyağlı veya başka şekilde tüketin eğer doğru seçimler yapabilir ve süper sebzelere öncelik verebilirseniz işiniz kolaylaşacaktır. Benim tavsiyem günde 5–6 porsiyon sebze tüketmeye çalışmanızdır. (Bir porsiyon sebze deyince aklınıza ½ su bardağı pişmiş ya da çiğ sebze veya 1 şu bardağı kadar çiğ yeşillik ya da yarım su barağı kadar sebze suyu gelmeli.) Meyvelerin de en az sebzelere kadar önemli olduğunu unutmayın. Günde 3–5 porsiyon meyve tüketmenin yollarını arayın. (Bir porsiyon meyvenin bir orta büyüklükte meyve veya 2 yemek kaşığı kuru üzüm veya 3 adet kuru erik veya yarım su bardağı dilimlenmiş meyve ya da yarım bardak meyve suyuna eşdeğer olduğu aklınızda olsun.)
NELER YEMELİ?
Her meyve ve sebzenin aslında bir “süper besin” olduğundan kuşkunuz olmasın ama alışveriş ve yemek listelerinizi yaparken ıspanak, pazı, lahana, karnabahar, enginar, pırasa, yer elması, kereviz, domates, soğan, sarımsak, maydanoz, tarhun, dereotu, kekik, fesleğen, turp gibi sebzelerle; elma, portakal, balkabağı, kiraz, vişne, greyfurt, kayısı, muz, üzüm, şeftali, siyah erik, böğürtlen gibi meyvelerden daha sık faydalanmanız kanserden korunma konusunda sizi daha avantajlı biri yapabilir. Ayrıca Reishi mantarı, Maitake mantarı, altın çilek, Tibet eriği (Goji Berry), Acai Berry gibi pahalı ve bulunması güç şeyle para harcamayı bırakıp çarşıda- pazarda kolayca bulabileceğiniz bildik-tanıdık ve ucuz sebze ve meyvelere yönelmenizi öneriyorum.
HANGİSİ DAHA FAYDALI?
Zaten biliyorsunuz ama bir kez daha hatırlayalım: Renkli, tane, organik veya doğal yetişmiş meyve sebzeler daha çok antioksidan madde ve vitamin içeriyor. Meyveleri iyice yıkandıktan sonra –mümkün olanları-kabuklu halleri ile yemek (elma, armut) daha iyi. Bir meyveyi tam halde yemek, püresinden, püre halde yemek suyunu içmekten daha faydalı. Sebzeleri çiğ yemek –mümkünse- daha etkili. Pişirebilirseniz haşlamak ya da buharda pişirmek, haşlıyorsanız haşlama suyunu da kullanmanız daha etkili.
PROF. DR. OSMAN MÜFTÜOĞLU
